Termin porodu wyliczony już na początku ciąży daje przybliżoną datę narodzin – przybliżoną, gdyż 20% kobiet rodzi dziecko po określonym terminie.
U 80% populacji kobiet poród występuje na 2 tygodnie przed lub po wyznaczonej dacie porodu – czyli pomiędzy 38 a 42 tygodniem ciąży i dalej jest określany mianem porodu o czasie. Ściślejsze określenie daty porodu dają badania USG. Badanie wykonane w pierwszym trymestrze ciąży wskazuje datę porodu z dokładnością do +/- 7 dni. Badania wykonane w drugim i trzecim trymestrze ciąży mają większy margines błędu, jednak daty przez nie podane nadal mieszczą się w granicy 38 i 42 tygodnia.
O porodzie po terminie możemy więc mówić gdy wiek ciążowy przekroczy 42 tydzień. Nie oznacza to jednak że kobieta w okresie okołoporodowym nie powinna podlegać wnikliwej obserwacji w celu zapobieżenia zagrożeniom dla dziecka i matki. Jeśli termin porodu mija, a akcja skurczowa nie pojawia się należy wykonać szereg badań kontrolnych potwierdzających brak zagrożenia dla dziecka – gdyż to dobrostan dziecka jest najważniejszym wyznacznikiem daty ukończenia ciąży. Kobieta ciężarna co kilka dni musi zgłaszać się na kontrolne badanie KTG, które daje podstawowe informacje o stanie zdrowia dziecka – pracy jego serca, częstości ruchów.
Kontrolne badania USG mają na celu określenie stopnia dojrzałości i wydolności łożyska – czy jego praca nie stwarza zagrożeń dla dziecka, ocenę ilości wód płodowych, dobrostanu płodu, prawidłowości przepływów w tętnicach mózgowych, pępowinowej i aorcie. Suma tych badań wskazuje nam, czy dziecko może jeszcze poczekać w łonie matki na poród samoistny, czy należy przedsięwziąć środki mające na celu przyspieszenie końca ciąży.
Poród po terminie – naturalne metody wywoływania porodu
Metody przyspieszenia inicjacji porodu możemy samodzielnie zastosować już w pobliżu terminu porodu. Naturalne sposoby wzniecania czynności porodowej znały już nasze prababcie – stosując bogactwo natury. Napar z liści malin zawiera substancje zwiększające czułość macicy na oksytocynę – naturalny ludzki hormon odpowiedzialny między innymi za czynność skurczową. Podobne działanie ma olej z wiesiołka, natomiast olejek szałwiowy wzmacnia skurcze macicy – dodany do kąpieli lub użyty do masażu relaksującego. Spacery i umiarkowana aktywność ruchowa również sprzyjają wznieceniu czynności porodowej, należy jednak pamiętać, że nie powinien to być forsowny bieg np. po schodach Pałacu Kultury, a raczej spacer w zaciszu parku przy sprzyjającej pogodzie.
Drobne ćwiczenia fizyczne o charakterze tańca, bujania pomagają główce dziecka prawidłowo wstawić się do kanału rodnego, a głaskanie brzucha powoduje lekkie skurcze, które być może przerodzą się w regularną czynność porodową. Do skurczów macicę skłoni również stymulacja brodawek sutkowych czy seks. Kilkuminutowa stymulacja brodawek – naprzemiennie raz jednej, raz drugiej – powoduje wydzielanie oksytocyny która wzmaga napięcie mięśnia macicy. Seks w celu wywołania porodu również ma historyczne miejsce.
Prostaglandyny zawarte w nasieniu przygotowują szyjkę macicy – wpływając na jej konsystencję i inicjując rozwieranie, natomiast orgazm to między innymi wyrzut oksytocyny i skurcz macicy, co razem daje działanie niemal medyczne. Z zakresu medycyny naturalnej można również zastosować masaż uciskowy shiatsu – uciskając odpowiednie punkty na łydkach, dłoniach czy karku.
Naturalne metody wzbudzenia czynności skurczowej mogą pomóc, na pewno nie zaszkodzą, natomiast ich skuteczność nie była przedmiotem badań naukowych – krótko mówiąc – gdy termin porodu minął, należy skierować ciężarną do szpitala celem oceny dobrostanu płodu i gdy zaistnieje taka konieczność – farmakologicznego wywołania czynności porodowej.
Lekarz wnikliwie oceni stan zdrowia dziecka i podejmie decyzję jaka metoda stymulacji porodu będzie dla przyszłej mamy najlepsza. Razem z kobietą przeanalizuje plan indukcji porodu i opisze specyfikę zastosowanych leków.
Poród po terminie – oksytocyna, żel prostaglandynowy
W Polsce stosuje się naskurczowo oksytocynę w kroplówce, która w bardzo powolnym wlewie dożylnym – pod kontrolą zapisu KTG – ma inicjować skurcze macicy aż do regularnej i efektywnej czynności porodowej. Oksytocyna jest silnym lekiem, jej działanie może mieć pośrednio negatywny wpływ na płód – dlatego jej stosowanie wymaga stałego monitorowania pod zapisem KTG.
Innym stosowanym, ale mniej popularnym lekiem w indukcji porodu jest żel prostaglandynowy. Stosowany dopochwowo ma za zadanie zmiękczyć i przygotować do porodu szyjkę macicy. Niekiedy lekarz wykonuje odklejenie dolnego bieguna pęcherza płodowego – jest to manualny manewr który ma na celu również wzniecenie czynności porodowej i rozwarcie szyjko macicy. W niektórych ośrodkach medycznych jako próbę wywołania czynności porodowej wykonuje się przebicie pęcherza płodowego, jednak niewiele jest badań potwierdzających skuteczność porodową tej metody. Indukcja porodu metodami farmakologicznymi może nie być w pełni skuteczna – niekiedy może trwać nawet kilka dni, o czym kobieta ciężarna powinna być poinformowana przed jej rozpoczęciem. Przy braku postępu indukcji i porodu ostatecznym sposobem bezpiecznego zakończenia ciąży jest wykonanie cięcia cesarskiego.
***
